Deepfake ಎಂದರೇನು? ಗುರುತಿಸುವುದು ಹೇಗೆ? ನಕಲಿ ಫೋಟೋ, Video ಮತ್ತು Voiceನಿಂದ ಮೋಸ ಹೋಗದಿರಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ

Artificial Intelligence ಅಥವಾ AI ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ Photo, Video ಮತ್ತು Audioಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಹಾಗೂ ಬದಲಾಯಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳೂ ವೇಗವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ಹಿಂದೆ ಒಂದು Photo ಅಥವಾ Video ನಿಜವೇ ಅಥವಾ ನಕಲಿಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ AI ಆಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಿಜವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮುಖ, ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಚಲನವಲನಗಳನ್ನು ಹೋಲುವಂತೆ ನಕಲಿ Content ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಇಂತಹ AI-generated ಅಥವಾ AI-manipulated Contentಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುವ ಪದವೆಂದರೆ Deepfake.

Deepfake ಅನ್ನು ಮನರಂಜನೆ, ಸಿನಿಮಾ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಿದ್ದರೂ, ಇದೇ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು Fake News, Identity Fraud, Impersonation, Online Scam ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹರಡುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ನಡೆಯಬಹುದು.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ Social Mediaಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಪರಿಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ Video ಅಥವಾ Voice Message ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ ಅದು ನಿಜವೇ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸದೆ ನಂಬುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು.

ಆದ್ದರಿಂದ Deepfake ಎಂದರೇನು, ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ AI-generated Content ಕಂಡಾಗ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ.

Deepfake ಎಂದರೇನು?

Deepfake ಎಂದರೆ Artificial Intelligence ಮತ್ತು Machine Learning ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವ್ಯಕ್ತಿಯ Photo, Video ಅಥವಾ Voice ಅನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿಜವಾಗಿಯೇ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅಥವಾ ಹೇಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸುವ Content.

ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯಾವುದನ್ನೂ ಹೇಳದೇ ಇದ್ದರೂ ಅವರ ಮುಖ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅವರು ಆ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬಂತೆ ನಕಲಿ Video ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು.

ಅದೇ ರೀತಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮುಖವನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ Videoಗೆ ಸೇರಿಸುವ ರೀತಿಯ Face Manipulation ಕೂಡ ಮಾಡಬಹುದು.

ಇದರಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅದು ನಿಜವಾದ Video ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮೂಡಬಹುದು.

Deepfake ಎಂಬ ಪದವು Deep Learning ಮತ್ತು Fake ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, AI ಆಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ನಕಲಿ ಅಥವಾ ಬದಲಾಯಿಸಲಾದ Media Contentಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Deepfake ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?

Deepfake ಸೃಷ್ಟಿಸಲು AI Models ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮುಖ, ಧ್ವನಿ ಅಥವಾ ಚಲನವಲನಗಳ ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಲವಾರು Photos ಮತ್ತು Videos ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ, AI ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅವರ ಮುಖದ ಆಕಾರ, ಕಣ್ಣು, ತುಟಿ, ಮುಖದ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಇತರ Visual Featuresಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು.

Voice Deepfakeನಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಧ್ವನಿಯ Sampleಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅವರ ಧ್ವನಿಗೆ ಹೋಲುವ ಕೃತಕ Audio ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಬಹುದು.

ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ:

ನಕಲಿ Face + ನಿಜವಾದ Video

ಅಥವಾ

ನಿಜವಾದ Face + ನಕಲಿ Voice

ಅಥವಾ

ನಕಲಿ Face + ನಕಲಿ Voice

ಇಂತಹ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ Content ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಬಹುದು.

ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ಕೇವಲ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿ Video ನಿಜವೇ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Deepfake ಯಾವ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು?

Deepfake ಕೇವಲ Video ರೂಪದಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ.

ಇದು ಹಲವು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

1. Deepfake Video

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮುಖವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ದೇಹ ಅಥವಾ Videoಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ ನಕಲಿ Video ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು.

2. Deepfake Voice

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹೋಲುವಂತೆ AI-generated Voice ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು.

3. Face Swap

ಒಬ್ಬರ ಮುಖವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಮುಖದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು.

4. AI-generated Photo

ನಿಜವಾಗಿ ತೆಗೆದ Photo ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನಿಜವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಚಿತ್ರ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು.

5. Lip Sync Manipulation

ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತುಟಿಯ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಅವರು ಬೇರೆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸಬಹುದು.

6. Combined Deepfake

Face, Voice ಮತ್ತು Videoಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಹೆಚ್ಚು ನಂಬುವಂತೆ ಕಾಣುವ ನಕಲಿ Content ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು.

Deepfake ಏಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ?

Deepfake ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸ್ವತಃ ಕೆಟ್ಟದ್ದೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಸಮಸ್ಯೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ವಂಚಕರು Deepfake ಬಳಸಿ ಜನರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ:

• Celebrity Fake Investment Video
• Fake Political Statement
• Fake News Video
• Fake Job Interview
• Fake Family Member Voice
• Fake Customer Care Video
• Fake Government Official Video
• Fake Business Owner Voice

ಇಂತಹ Contentಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಜನರಿಂದ ಹಣ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು.

Social Media scams ಈಗಾಗಲೇ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದು, FTC ಪ್ರಕಾರ 2025ರಲ್ಲಿ Social Media ಆಧಾರಿತ scamsನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರು ವರದಿ ಮಾಡಿದ ನಷ್ಟವು $2.1 billion ಆಗಿತ್ತು.

ಆದ್ದರಿಂದ AI-generated Content ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗರೂಕತೆ ವಹಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.

Deepfake ಗುರುತಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?

Deepfake ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ಸುಲಭವಲ್ಲ.

ಆದರೆ ಕೆಲವು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ Content ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗಬಹುದು.

1. ಮುಖದ ಚಲನೆ ಗಮನಿಸಿ

Video ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮುಖದ ಚಲನೆ ಸಹಜವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿ.

ಕೆಲವು AI-generated Videosನಲ್ಲಿ ಮುಖದ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಚಲನೆ ನಡುವೆ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಾಣಿಸಬಹುದು.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ:

• ಮುಖ ತಿರುಗುವಾಗ ಅಸಹಜತೆ
• ಮುಖದ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ Blur
• ಗಲ್ಲ ಅಥವಾ Jawlineನಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರ ಬದಲಾವಣೆ
• ಮುಖದ ಆಕಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವುದು

ಇವು ಅನುಮಾನ ಮೂಡಿಸುವ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿರಬಹುದು.

ಆದರೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಅದು Deepfake ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಬೇಡಿ.

2. ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು Blink ಗಮನಿಸಿ

ಕೆಲವು ಕೃತಕ Videosನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣುಗಳ ಚಲನೆ ಅಸಹಜವಾಗಿರಬಹುದು.

ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಣ್ಣು:

• ಸಹಜವಾಗಿ Blink ಮಾಡುತ್ತಿದೆಯೇ?
• ಎರಡೂ ಕಣ್ಣುಗಳ ಚಲನೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದೆಯೇ?
• ಕಣ್ಣಿನ ದಿಕ್ಕು ಮಾತಿನ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ?

ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.

ಆದರೆ AI ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವೇಗವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ Deepfake ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸೂಚನೆ.

3. Lip Sync ಪರಿಶೀಲಿಸಿ

ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ತುಟಿ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ?

ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿ “ನಾನು ಇಂದು ಬರುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

ಆದರೆ ತುಟಿಯ ಚಲನೆ ಆ ಮಾತಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಅನುಮಾನಿಸಬಹುದು.

ಕೆಲವು Deepfake Videosನಲ್ಲಿ:

• ತುಟಿ ಸ್ವಲ್ಪ ತಡವಾಗಿ ಚಲಿಸುವುದು
• ಧ್ವನಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದ ಬಾಯಿ ಚಲನೆ
• ಕೆಲವು ಪದಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತುಟಿ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಕಾಣುವುದು

ಮುಂತಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇರಬಹುದು.

4. Voice Deepfakeನಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಗಮನಿಸಿ

Deepfake Video ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, AI Voice Scam ಕೂಡ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯ.

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹೋಲುವಂತೆ AI-generated Voice ಬಳಸಿಕೊಂಡು:

“ನಾನು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇನೆ.”

“ನನಗೆ ತಕ್ಷಣ ಹಣ ಕಳುಹಿಸು.”

“ನನ್ನ Accountಗೆ Payment ಮಾಡಿ.”

ಎಂದು ಹೇಳುವ Audio ಕಳುಹಿಸಬಹುದು.

ಧ್ವನಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ತಕ್ಷಣ ನಂಬಬೇಡಿ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಣ ಅಥವಾ ರಹಸ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ.

5. Backgroundನಲ್ಲಿ ಅಸಹಜತೆ ಇದೆಯೇ ನೋಡಿ

Deepfake ಅಥವಾ AI-generated Contentನಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ Backgroundನಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಹಜತೆ ಕಾಣಿಸಬಹುದು.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ:

• Text ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರದೇ ಇರುವುದು
• Signs ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿರುವುದು
• Objects ಆಕಾರ ಬದಲಾಗುವುದು
• ಕೈ ಅಥವಾ ಬೆರಳುಗಳು ಅಸಹಜವಾಗಿ ಕಾಣುವುದು
• Backgroundನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು Blur ಆಗುವುದು

ಇಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೆ Content ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಬಹುದು.

6. ಕೈ ಮತ್ತು ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ

AI-generated Images ಮತ್ತು Videosನಲ್ಲಿ ಕೈ ಮತ್ತು ಬೆರಳುಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಸಹಜವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಬಹುದು.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ:

• ಬೆರಳುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ತಪ್ಪಾಗಿರುವುದು
• ಬೆರಳುಗಳ ಆಕಾರ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿರುವುದು
• ಕೈ ಮತ್ತು ವಸ್ತುವಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಅಸಹಜವಾಗಿರುವುದು

ಇಂತಹ Visual Errors ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ AI-generated Contentನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಬಹುದು.

ಆದರೆ ಹೊಸ AI Models ಉತ್ತಮವಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನೂ ಖಚಿತ ಪರೀಕ್ಷೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು.

7. Lighting ಮತ್ತು Shadows ಪರಿಶೀಲಿಸಿ

ನಿಜವಾದ Videoನಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮುಖ, ದೇಹ ಮತ್ತು Backgroundಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

Deepfakeನಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ Face ಮೇಲೆ ಇರುವ Lighting ಮತ್ತು Background Lighting ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರಬಹುದು.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ Backgroundನಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಎಡಭಾಗದಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದರೂ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಬಲಭಾಗದಿಂದ ಬೀಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು.

ಇಂತಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಅನುಮಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

8. Video Quality ಅಸಹಜವಾಗಿದೆಯೇ ನೋಡಿ

ಕೆಲವು Manipulated Videosನಲ್ಲಿ ಮುಖದ ಸುತ್ತಲೂ:

• Blur
• Pixelation
• Flickering
• Unusual Sharpness
• Edgesನಲ್ಲಿ ಅಸಹಜತೆ

ಕಾಣಬಹುದು.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮುಖ ತಿರುಗಿದಾಗ ಅಥವಾ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸಿದಾಗ Video Quality ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿ.

ಆದರೆ Social Media Compression ಕಾರಣದಿಂದಲೂ Video Quality ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು.

ಹೀಗಾಗಿ Video Quality ಮಾತ್ರ ಆಧರಿಸಿ Deepfake ಎಂದು ಹೇಳಬಾರದು.

9. Video Source ಪರಿಶೀಲಿಸಿ

ಇದು Deepfake ಗುರುತಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.

ನಿಮಗೆ WhatsApp ಅಥವಾ Social Media ಮೂಲಕ ಒಂದು Video ಬಂದಿದೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ.

ಮೊದಲು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ:

ಈ Video ಮೊದಲಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿದೆ?

ಅದನ್ನು ಯಾರು Upload ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ?

ಯಾವ Official Accountನಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ?

ಇತರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ News ಅಥವಾ Official Sourcesನಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆಯೇ?

ಒಂದು Video ಮಾತ್ರ ವೈರಲ್ ಆಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿ.

10. Context ಪರಿಶೀಲಿಸಿ

Video ನಿಜವಾದಂತೆ ಕಂಡರೂ ಅದರ Context ತಪ್ಪಾಗಿರಬಹುದು.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಳೆಯ Videoವನ್ನು ಹೊಸ ಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ Share ಮಾಡಬಹುದು.

ಇದು Deepfake ಆಗದೇ ಇದ್ದರೂ Misleading Content ಆಗಿರಬಹುದು.

ಹೀಗಾಗಿ:

Video ನಿಜವೇ?

ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಜೊತೆಗೆ

Videoಗೆ ನೀಡಿರುವ Context ನಿಜವೇ?

ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಕೇಳಬೇಕು.

Deepfake ಮತ್ತು Fake News ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ

ಇವೆರಡೂ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ.

Deepfake ಎಂದರೆ AI ಅಥವಾ ಇತರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ Face, Voice ಅಥವಾ Media Content ಅನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವುದು.

Fake News ಎಂದರೆ ತಪ್ಪು ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು News ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡುವುದು.

ಒಂದು Fake Newsನಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ Photo ಬಳಸಬಹುದು.

ಅದೇ ರೀತಿ ಒಂದು Deepfake Video ನಿಜವಾದ ಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸದಿರಬಹುದು.

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎರಡನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದು.

Social Mediaನಲ್ಲಿ Deepfake ಕಂಡಾಗ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?

Instagram, Facebook, YouTube, WhatsApp ಅಥವಾ ಇತರ Platformsನಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ Video ಕಂಡರೆ ತಕ್ಷಣ Share ಮಾಡಬೇಡಿ.

ಮೊದಲು:

1. Video Pause ಮಾಡಿ.
2. Source ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.
3. Original Post ಹುಡುಕಿ.
4. ಬೇರೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.
5. Videoನ Date ಮತ್ತು Context ನೋಡಿ.
6. ಅನುಮಾನವಿದ್ದರೆ Share ಮಾಡಬೇಡಿ.
7. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ Platformನ Report ಆಯ್ಕೆ ಬಳಸಿ.

Social Media scamsನಲ್ಲಿ scammers ಜನರನ್ನು ತುರ್ತು ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. FTC ಕೂಡ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ Messages ಅಥವಾ Calls ಬಂದಾಗ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಬದಲು ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

Deepfake ಮೂಲಕ ಹಣದ ಮೋಸ ಹೇಗೆ ನಡೆಯಬಹುದು?

ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಂತೆ ಕಾಣುವ Video ಅಥವಾ Voice Message ನಿಮಗೆ ಬಂದಿದೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ.

“ನಾನು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇನೆ. ಈಗಲೇ ಹಣ ಕಳುಹಿಸು.”

ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

Voice ನಿಜವಾಗಿಯೇ ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಂತೆ ಕೇಳಿಸಬಹುದು.

ಆದರೆ ಹಣ ಕಳುಹಿಸುವ ಮೊದಲು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೇರೆ Numberನಲ್ಲಿ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.

ಅದೇ ರೀತಿ Business Ownerನಂತೆ Voice Message ಕಳುಹಿಸಿ Employeeಗೆ Payment ಮಾಡಲು ಹೇಳುವ ಮೋಸವೂ ಸಾಧ್ಯ.

ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ Voice ಅಥವಾ Video ಮಾತ್ರ ಸಾಕ್ಷಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಡಿ.

Deepfake Celebrity Videos ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ

Celebrityಗಳ Photo ಮತ್ತು Videoಗಳು Internetನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ.

ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅವರಂತೆ ಕಾಣುವ Fake Investment Videos ಅಥವಾ Fake Product Promotion Videos ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು.

“ಈ Celebrity ಈ Investmentನಲ್ಲಿ ಹಣ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.”

“ಈ Schemeಗೆ ಹಣ ಹಾಕಿ.”

ಎಂಬ Video ಕಂಡರೆ ತಕ್ಷಣ ನಂಬಬೇಡಿ.

Celebrityಯ ಮುಖ ಅಥವಾ ಧ್ವನಿ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅವರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆ Product ಅಥವಾ Scheme ಅನ್ನು Endorse ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅರ್ಥವಲ್ಲ.

Investment ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸಿನ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಅಧಿಕೃತ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.

Deepfake Video ಬಂದಾಗ Family Verification ಪದ್ಧತಿ ಇರಲಿ

ಕುಟುಂಬದವರು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಸರಳ ನಿಯಮ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಯಾರಾದರೂ:

“ತುರ್ತಾಗಿ ಹಣ ಕಳುಹಿಸು.”

ಎಂದು Voice ಅಥವಾ Video ಮೂಲಕ ಕೇಳಿದರೆ ಮೊದಲು ಒಂದು Secret Question ಕೇಳಿ.

ಅಥವಾ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು Numberಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ:

“ನಾವು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿ ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಏನು ಮಾತನಾಡಿದ್ದೆವು?”

ಎಂಬಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊರಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತಿಳಿಯದ ವಿಷಯ ಕೇಳಬಹುದು.

ಆದರೆ ಇದನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭದ್ರತಾ ವಿಧಾನ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಡಿ. ಉತ್ತಮ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೇರೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ Channel ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು.

Deepfake ಗುರುತಿಸಲು Technology Tools ಬಳಸಬಹುದೇ?

ಕೆಲವು Online Tools ಮತ್ತು AI Detection Services Deepfake ಅಥವಾ AI-generated Content ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು.

ಆದರೆ ಯಾವುದೇ Detection Toolನ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು 100% ಖಚಿತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು.

AI ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಒಂದು Tool “Fake” ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ಮತ್ತೊಂದು Tool ಬೇರೆ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡಬಹುದು.

ಹೀಗಾಗಿ:

Technology Detection + Source Verification + Context Checking

ಈ ಮೂರು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮ.

Deepfake ಬಗ್ಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು?

ಮಕ್ಕಳು Social Media ಮತ್ತು Short Video Platforms ಬಳಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೂಡ AI-generated Content ಬಗ್ಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಅರಿವು ಇರಬೇಕು.

ಅವರಿಗೆ:

• Internetನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು Video ನಿಜವಲ್ಲ.
• Celebrity Video ಕಂಡರೆ ತಕ್ಷಣ ನಂಬಬಾರದು.
• Unknown Links Click ಮಾಡಬಾರದು.
• ಅಪರಿಚಿತರೊಂದಿಗೆ Personal Information ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು.
• Fake Accountಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು.
• ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ Content ಕಂಡರೆ ಪೋಷಕರಿಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು.

ಎಂಬ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಬಹುದು.

ಹಿರಿಯರು Deepfake Scamನಿಂದ ಹೇಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬೇಕು?

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದ ಹಿರಿಯರು Voice Scam ಅಥವಾ Fake Video Scamಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಕುಟುಂಬದವರು ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ಸರಳ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಬಹುದು.

ಯಾರಾದರೂ Phone ಮಾಡಿ:

“ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮೊಮ್ಮಗ.”

“ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಗ.”

“ನಾನು Police.”

“ನಾನು Bank Officer.”

ಎಂದು ಹೇಳಿದರೂ ತಕ್ಷಣ ನಂಬಬೇಡಿ.

ಅವರು ಹಣ ಕೇಳಿದರೆ ಮೊದಲು ಕುಟುಂಬದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ.

ಅಪರಿಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೇಳಿದ Payment Instructions ಅನುಸರಿಸಬೇಡಿ.

Deepfake ಮತ್ತು Privacy

Deepfake ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ವ್ಯಕ್ತಿಯ Photos ಮತ್ತು Videos ಬಳಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ Social Media Privacy Settingsಗೂ ಗಮನ ಕೊಡುವುದು ಉತ್ತಮ.

ನಿಮ್ಮ Social Media Accountsನಲ್ಲಿ:

• Public Photos
• Personal Videos
• Phone Number
• Email
• Location
• Family Details

ಹೀಗೆ ಹೆಚ್ಚು Personal Information ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.

Social Media Privacy Settings ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.

FTC ಕೂಡ Social Media scams ತಪ್ಪಿಸಲು Posts ಮತ್ತು Contacts ಯಾರಿಗೆ ಕಾಣಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು Privacy Settings ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ನಿಮ್ಮ Photo ಅಥವಾ Video Deepfake ಆಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನುಮಾನಿಸಿದರೆ?

ಮೊದಲು ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ:

• Screenshot
• Video Link
• Account Name
• Profile URL
• Date ಮತ್ತು Time
• Message Details

ಇವುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.

ಅದನ್ನು ತಕ್ಷಣ Delete ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಅಗತ್ಯ Evidence ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಬಹುದು.

ನಂತರ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ Social Media Platformನಲ್ಲಿ Report ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.

ವಿಷಯ ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದರೆ Cyber Crime authoritiesಗೆ ದೂರು ನೀಡಬಹುದು.

ಭಾರತದ National Cyber Crime Reporting Portalನಲ್ಲಿ Cyber Crime Complaint ದಾಖಲಿಸುವ ಮತ್ತು Suspect identifiers ಅನ್ನು Report ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ.

Deepfake ಮೂಲಕ ಹಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?

ಹಣಕಾಸಿನ ವಂಚನೆ ನಡೆದರೆ ಸಮಯ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಬೇಡಿ.

ಮೊದಲು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ Bank ಅಥವಾ Payment Service Providerಗೆ ತಕ್ಷಣ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ.

ನಂತರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ National Cyber Crime Reporting Portal ಮೂಲಕ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಬಹುದು.

ಭಾರತದ National Cyber Crime Reporting Portal ಪ್ರಕಾರ Cyber Financial Fraudಗಾಗಿ ತಕ್ಷಣ ವರದಿ ಮಾಡಲು 1930 Helpline ಲಭ್ಯವಿದೆ.

Complaint ಮಾಡುವಾಗ:

• Transaction Details
• Bank Details
• UPI ID
• Phone Number
• Screenshots
• Social Media Profile
• Video Link
• Chat Records

ಇತ್ಯಾದಿ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.

ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.

Deepfake ಗುರುತಿಸಲು 10 Quick Checks

ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ Video ಕಂಡಾಗ ಈ 10 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ:

1. Video ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿದೆ?

2. Original Source ಯಾರು?

3. ವ್ಯಕ್ತಿಯ Face ಸಹಜವಾಗಿದೆಯೇ?

4. Lip ಮತ್ತು Voice ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿವೆಯೇ?

5. ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮುಖದ ಚಲನೆ ಸಹಜವಾಗಿದೆಯೇ?

6. Backgroundನಲ್ಲಿ ಅಸಹಜತೆ ಇದೆಯೇ?

7. Lighting ಮತ್ತು Shadow ಸರಿಯಾಗಿದೆಯೇ?

8. Voice ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆಯೇ?

9. ಇತರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆಯೇ?

10. ಈ Video ಆಧರಿಸಿ ಹಣ ಅಥವಾ Personal Information ಕೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ?

ಕೊನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ “ಹೌದು” ಎಂದಾದರೆ ವಿಶೇಷ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿ.

Deepfake ಬಗ್ಗೆ ನೆನಪಿಡಬೇಕಾದ ಮುಖ್ಯ ನಿಯಮ

ಕಾಣುವುದೆಲ್ಲ ನಿಜವಲ್ಲ. ಕೇಳುವುದೆಲ್ಲ ನಿಜವಲ್ಲ.

AI ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ Photo, Video ಮತ್ತು Voiceಗಳನ್ನು ನೈಜವಾಗಿರುವಂತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಅಥವಾ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ Digital Content ಅನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ:

ತುರ್ತು ಹಣದ ಬೇಡಿಕೆ

OTP ಅಥವಾ Password ಬೇಡಿಕೆ

Bank Details ಕೇಳುವುದು

Investment Offer

Fake Government Message

Celebrity Endorsement

Family Emergency Call

ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ Video ಅಥವಾ Voice ನಿಜವಾಗಿಯೇ ಪರಿಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯದ್ದಾಗಿದ್ದರೂ ಮತ್ತೊಂದು ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.

FTC ಕೂಡ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ Calls ಅಥವಾ Messages ಬಂದಾಗ ಅವು ಹೇಳುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಕ್ಷಣ ನಂಬದೆ, ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೀವು ಸ್ವತಃ ತಿಳಿದಿರುವ ಅಧಿಕೃತ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

Deepfake ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು Artificial Intelligenceನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹೊಸ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಮೂಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದೇ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಳಸಿದಾಗ Fake News, Impersonation, Privacy ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು Cyber Fraudಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

ಆದ್ದರಿಂದ Social Mediaನಲ್ಲಿ ಒಂದು Video ಅಥವಾ Voice Message ನೋಡಿದಾಗ ತಕ್ಷಣ ನಂಬುವುದು ಅಥವಾ Share ಮಾಡುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.

ಮೊದಲು Source ಪರಿಶೀಲಿಸಿ. Videoನ Context ನೋಡಿ. Face, Voice, Lip Sync, Background ಮತ್ತು Lightingನಲ್ಲಿ ಅಸಹಜತೆಗಳಿವೆಯೇ ಗಮನಿಸಿ. ಆದರೆ ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಿ Video Fake ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಬೇಡಿ.

ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಯಾರಾದರೂ Video ಅಥವಾ Voice ಮೂಲಕ ತುರ್ತಾಗಿ ಹಣ ಕೇಳಿದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.

ನಿಮ್ಮ Personal Photos ಮತ್ತು Videosಗಳನ್ನು Social Mediaನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ. Privacy Settings ಪರಿಶೀಲಿಸಿ. ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ Links ಅಥವಾ Messages ಮೇಲೆ Click ಮಾಡಬೇಡಿ.

ನಿಮ್ಮ Photo, Video ಅಥವಾ Voice ಅನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅನುಮಾನವಿದ್ದರೆ Evidence ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ Platformನಲ್ಲಿ Report ಮಾಡಿ. Cyber Crime ಅಥವಾ Financial Fraud ನಡೆದಿದ್ದರೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ National Cyber Crime Reporting Portal ಮೂಲಕ ದೂರು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ 1930ಗೆ ತಕ್ಷಣ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.

Digital ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ Technology ತಿಳಿದಿರುವುದು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. Technologyಯನ್ನು ನಂಬುವ ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಜಾಗರೂಕತೆಯೂ ಅಗತ್ಯ. Deepfake ವಿರುದ್ಧದ ಮೊದಲ ರಕ್ಷಣೆ ನಿಮ್ಮ Digital Awareness ಆಗಿದೆ.