Telegram Join My Telegram WhatsApp Join My WhatsApp

Ground truthing report : ಕರ್ನಾಟಕದ 102 ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಬರದ ಆತಂಕ: ಗ್ರೌಂಡ್ ಟ್ರೂಥಿಂಗ್ ವರದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಕೈಗೆ, ಮುಂದಿನ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರ

Ground truthing report : ಕರ್ನಾಟಕದ 102 ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಬರದ ಆತಂಕ: ಗ್ರೌಂಡ್ ಟ್ರೂಥಿಂಗ್ ವರದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಕೈಗೆ, ಮುಂದಿನ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರ

ಕರ್ನಾಟಕದ 102 ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಬರದ ಆತಂಕ

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಕ್ತ ಮುಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ ಹಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆ. ಮಳೆ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ, ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಅಡಚಣೆ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಕುರಿತ ಆತಂಕ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ಸಮಗ್ರ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.

ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ, ಬರ ಘೋಷಣೆಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿರುವ 102 ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರೌಂಡ್ ಟ್ರೂಥಿಂಗ್ ಪರಿಶೀಲನೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅದರ ವರದಿಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಕೈ ಸೇರಿವೆ. ಮುಂದಿನ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವರದಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬರ ಘೋಷಣೆ ಕುರಿತು ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹಾಗೂ ಕಂದಾಯ ಸಚಿವ ಡಾ. ಜಿ. ಪರಮೇಶ್ವರ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ರೈತರು ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬರಪೀಡಿತ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಆಧಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಗ್ರೌಂಡ್ ಟ್ರೂಥಿಂಗ್ ಎಂದರೇನು?

ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರ ಕೇವಲ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮಳೆ ಕೊರತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಕೃಷಿ, ಬೆಳೆ ಸ್ಥಿತಿ, ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಹಂತವೇ Ground Truthing, ಅಂದರೆ ಕ್ಷೇತ್ರಮಟ್ಟದ ವಾಸ್ತವ ಪರಿಶೀಲನೆ.

ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಉಪಗ್ರಹ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನೆಲಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಗ್ರೌಂಡ್ ಟ್ರೂಥಿಂಗ್.

ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆಯ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಬೆಳೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿ, ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಬರದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೇಂದ್ರದ 2020ರ ಬರ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಹಿಂದಿನ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗ್ರೌಂಡ್ ಟ್ರೂಥಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಬರದ ತೀವ್ರತೆ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

102 ತಾಲೂಕುಗಳ ವರದಿ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ?

ಬರ ಘೋಷಣೆ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲ. ಅದರ ಹಿಂದೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿವೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ 102 ತಾಲೂಕುಗಳ ಗ್ರೌಂಡ್ ಟ್ರೂಥಿಂಗ್ ವರದಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ಬರ ಘೋಷಣೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಾಗಿಯೂ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಅಂದರೆ, 102 ತಾಲೂಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರ ಘೋಷಣೆ ಇನ್ನೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಜಾರಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಗ್ರೌಂಡ್ ಟ್ರೂಥಿಂಗ್ ವರದಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ನಂತರ ಅಧಿಕೃತ ನಿರ್ಧಾರ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ರೈತರು ಗಮನಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಕೊರತೆಯ ಪರಿಣಾಮ

ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಕೃಷಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಅನೇಕ ರೈತರು ಮಳೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತನೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಮಳೆ ಬಾರದಿದ್ದರೆ ಬಿತ್ತನೆ ವಿಳಂಬವಾಗಬಹುದು. ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಮಳೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮೊಳಕೆ, ಸಸಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಬಹುದು.

ಆಗಸ್ಟ್ 24ರವರೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 454 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಮಳೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುವ 654 ಮಿಲಿಮೀಟರ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸುಮಾರು 31 ಪ್ರತಿಶತ ಕೊರತೆ ಇದೆ ಎಂದು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರದೇಶವಾರು ಮಳೆಯ ಕೊರತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.

ಮಳೆ ಕೊರತೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆರೆಗಳು, ಬೋರ್‌ವೆಲ್‌ಗಳು, ಜಲಾಶಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲದ ಮೇಲೆಯೂ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.

ರೈತರ ಬೆಳೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಮಳೆ ಕೊರತೆಯಿಂದ ರೈತರು ಹಲವು ರೀತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

1. ಬಿತ್ತನೆ ವಿಳಂಬ

ಸಾಕಷ್ಟು ಮಳೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ ರೈತರು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯೇ ಬದಲಾಗಬಹುದು.

2. ಬಿತ್ತಿದ ಬೆಳೆ ಒಣಗುವ ಅಪಾಯ

ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬಂದ ನಂತರ ರೈತರು ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ನಂತರ ಮಳೆಯ ವಿರಾಮ ದೀರ್ಘವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಹುದು.

3. ಉತ್ಪಾದನೆ ಕುಸಿತ

ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀರು ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಇಳುವರಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ರೈತರ ಆದಾಯದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀಳಬಹುದು.

4. ಪಶುಗಳಿಗೆ ಮೇವು ಸಮಸ್ಯೆ

ಮಳೆ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಹಸಿರು ಮೇವು ಲಭ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಮಾಡುವ ರೈತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚ ಎದುರಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

5. ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ

ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಾವಿ, ಬೋರ್‌ವೆಲ್ ಮತ್ತು ಇತರ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಬಹುದು.

ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯೂ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲು

ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟವಲ್ಲ. ಜನರು ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಯೂ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಜಿ. ಪರಮೇಶ್ವರ ಅವರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ರೈತರು ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆ, ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಬೋರ್‌ವೆಲ್‌ಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ತುರ್ತು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಂತರ್ಜಲ ಮಟ್ಟವೂ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಬಹುದು. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ 132 ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಲ ಕುಸಿತದ ವರದಿಯೂ ಇದೆ.

ಬರ ಘೋಷಣೆಯ ನಂತರ ಏನಾಗಬಹುದು?

ಒಂದು ತಾಲೂಕನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬರಪೀಡಿತ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಮೊದಲು ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ನಿರ್ಧಾರದ ನಂತರ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು.

ಬರ ಘೋಷಣೆಯ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವುಗಳಾಗಿರಬಹುದು:

  • ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ
  • ರೈತರ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟದ ಅಂದಾಜು
  • ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮಗಳ ರೂಪುರೇಷೆ
  • ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಮೇವು ವ್ಯವಸ್ಥೆ
  • ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳ ಮೂಲಕ ನೆರವು
  • ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ರಮಗಳು
  • ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪರಿಹಾರ ನೆರವು ಕೋರುವುದು
  • ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ

ಆದರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ ಮೊತ್ತ ಅಥವಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಬರ ಘೋಷಣೆಯ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಆದೇಶ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾತ್ರವೇನು?

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬರ ಘೋಷಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ಸಮಗ್ರ ವರದಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ ಅಂತ್ಯದೊಳಗೆ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರ ಈಗಾಗಲೇ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದೆ.

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರದ ಪರಿಣಾಮ ಎಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ, ಎಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ರೀತಿಯ ನೆರವು ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು.

ಕೇಂದ್ರದ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜ್ಯದ ವರದಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನಂತರ ಮುಂದಿನ ನೆರವು ಮತ್ತು ಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಬಹುದು.

2020ರ ಬರ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಏಕೆ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿವೆ?

ಪ್ರಸ್ತುತ ಬರ ಘೋಷಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ Drought Management Manual 2020 ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.

ಬರ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸೂಚಕಗಳನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರೌಂಡ್ ಟ್ರೂಥಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೆಲವು ಮಾನದಂಡಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿರುವುದಾಗಿಯೂ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬರ ಘೋಷಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.

ರೈತರಿಗೆ ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ?

ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ನಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ರೈತರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಬರದಿಂದ ಬಾಧಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ನೋಂದಣಿ ಗಡುವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ ರೈತರು ತಮ್ಮ ತಾಲೂಕು, ಬೆಳೆ, ವಿಮಾ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನೋಂದಣಿ ಗಡುವಿನ ಕುರಿತು ಅಧಿಕೃತ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಮಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ.

ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರೈತನಿಗೂ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಆದೇಶ, ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ

ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ಕುಂಠಿತವಾದಾಗ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಉದ್ಯೋಗದ ಲಭ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ರೈತರ ಆದಾಯದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಯೋಜನೆಗಳು ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಬಹುದು. ಬರದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಆದಾಯದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಉದ್ಯೋಗಾಧಾರಿತ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.

ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳು

102 ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಬರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.

ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ

ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ರೈತರ ನೆರವು

ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದ ರೈತರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.

ಜಾನುವಾರುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ

ಮೇವು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗದಂತೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಂತರ್ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆ

ಬೋರ್‌ವೆಲ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅವಲಂಬನೆಯಿಂದ ಅಂತರ್ಜಲದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಮಳೆನೀರು ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ಅಗತ್ಯ.

ಕೇಂದ್ರದ ನೆರವು

ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಸಮಗ್ರ ವರದಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅಗತ್ಯ ನೆರವು ಕೇಳಬೇಕಾಗಬಹುದು.

ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಏಕೆ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ?

ಮಳೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದರಿಂದ ಬರದ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮಳೆಯಾದರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಮುಂದುವರಿಯದೆ ಇದ್ದರೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಬಹುದು.

ಹೀಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಇದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಾಲೂಕುಗಳು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ 102 ತಾಲೂಕುಗಳ ಗ್ರೌಂಡ್ ಟ್ರೂಥಿಂಗ್ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ನಿರಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರಬಹುದು.

ಮುಂದಿನ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಏನಾಗಬಹುದು?

ಈಗ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಮುಂದಿನ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯತ್ತ ನೆಟ್ಟಿದೆ.

ಗ್ರೌಂಡ್ ಟ್ರೂಥಿಂಗ್ ವರದಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನಂತರ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ 102 ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಬರಪೀಡಿತ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಕುರಿತು ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಜಿ. ಪರಮೇಶ್ವರ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅಧಿಕೃತ ನಿರ್ಧಾರ ಹೊರಬರುವವರೆಗೆ 102 ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬರಪೀಡಿತ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರದ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಆದೇಶ ಹೊರಬಂದರೆ, ಸಂಬಂಧಿತ ತಾಲೂಕುಗಳ ರೈತರು ಮತ್ತು ಜನರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿನ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಸಿಗಲಿದೆ.

ರೈತರು ಈಗ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?

ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರೈತರು ಕೆಲವು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಜಮೀನಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮ. ಬೆಳೆ ಹಾನಿಯಾದರೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು.

ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿರುವ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಪಾಲಿಸಿ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ, ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ, ಬರ ಪರಿಹಾರ ಅಥವಾ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟದ ಕುರಿತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡುವ ದೃಢೀಕರಿಸದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಂಬದೆ ಅಧಿಕೃತ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ಐದನೆಯದಾಗಿ, ಲಭ್ಯವಿರುವ ನೀರನ್ನು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಗೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.

ಜನರು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ:

  • ಕರ್ನಾಟಕದ 102 ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರೌಂಡ್ ಟ್ರೂಥಿಂಗ್ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ.
  • ಪರಿಶೀಲನಾ ವರದಿಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಕೈ ಸೇರಿವೆ.
  • ಮುಂದಿನ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವರದಿಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
  • ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಗದಿತ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ನಷ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
  • ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ತಿಳಿಸಿದೆ.
  • ಸಮಗ್ರ ವರದಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಂದಿನ ನಡೆ ಏನು?

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಕ್ತ ಮಳೆ ಕೊರತೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ರೈತರು, ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. 102 ತಾಲೂಕುಗಳ ಗ್ರೌಂಡ್ ಟ್ರೂಥಿಂಗ್ ವರದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಕೈ ಸೇರಿರುವುದು ಮುಂದಿನ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತವಾಗಿದೆ.

ಮುಂದಿನ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವರದಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಬರ ಘೋಷಣೆ ಕುರಿತು ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ನಂತರ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಮಗ್ರ ವರದಿ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ನೆರವಿನ ಕುರಿತು ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು.

ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯಾವ ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬರಪೀಡಿತ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಯಾವ ರೀತಿಯ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೈತರಿಗೆ ಯಾವ ನೆರವು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ನಿರ್ಧಾರದ ನಂತರವೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಲಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ರೈತರಿಗೆ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವುದು ನಿಖರವಾದ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಮಯೋಚಿತ ಸರ್ಕಾರಿ ನೆರವು. ಮಳೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ, ಬೆಳೆ ನಷ್ಟದ ಪ್ರಮಾಣ, ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿನ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯದ ಕೃಷಿ ವಲಯದ ಭವಿಷ್ಯ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.

ಸಾರಾಂಶವಾಗಿ, 102 ತಾಲೂಕುಗಳ ಗ್ರೌಂಡ್ ಟ್ರೂಥಿಂಗ್ ವರದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಕೈ ಸೇರಿರುವುದು ಬರ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಮುಂದಿನ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯ ನಿರ್ಧಾರವು ರೈತರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಅಧಿಕೃತ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮಗಳತ್ತ ಇದೀಗ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ನೆಟ್ಟಿದೆ.

Leave a Comment